الشيخ حسين المظاهري

50

شهروند مسئول (تبيين فريضه امر به معروف و نهى از منكر ) (فارسى)

4 - 8 . تنبيه عملى و إعمال زور مرتبهء چهارم از امر به معروف و نهى از منكر ، مرحلهء عمل و توسّل به زور است . پس اگر اطمينان داشته باشد كه ترك منكر نمىكند يا واجب را بجا نمىآورد مگر با إعمال زور و جبر ، واجب است لكن بايد تجاوز از قدر لازم نكند . گاهى اوقات إعراض و ترك معاشرت بر شخص گناهكار اثر ندارد ، يا با منطق ، بيان و پند و اندرز نمىتوان او را از انجام دادن منكر بازداشت ، در اين صورت بايد وارد عمل شد . معناى وارد عمل شدن ، فقط اعمار زور ، كتك زدن و مجروح كردن نيست ، البتّه در مواردى تنبيه عملى لازم است ، زيرا در دين اسلام هم حدّ و تعزير داريم و مواقعى وجود دادر كه هيچ‌چيز تنبيه عملى گناهكار را از كار زشت باز نمىدارد ، امّا افراد نبايد در همهء موارد سخت‌گيرى كنند و نسبت به خطاكننده خشونت روا دارند . امام خمينى رحمه اللّه مىفرمايند : در مراتب امر به معروف و نهى از منكر جايز نيست با احتمال حاصل شدن مقصود از مرتبهء پايين به مراتب ديگر عمل شود ؛ يعنى اگر انسان بداند يا احتمال دهد كه با تكر مراوده با گناهكار ، او اصلاح مىشود ، لازم نيست مراتب بالاتر را انجام دهد ، حتّى در همان مرتبهء نخست نيز اگر درجاتى باشد ، لازم است كه با احتمال تأثير درجهء پايين‌تر به همان اكتفا شود . مثلا اگر شخصى احتمال مىدهد كه با صحبت كردن با گناهكار ، مقصود حاصل مىشود ، بايد به همان نحو اكتفا كند و به درجه بالاتر عمل نكند . در اين مرتبه اگر توقف داشته باشد جلوگيرى از معصيت بر جرح و كتك‌زدن و سخت گرفتن بر شخص معصيت‌كار و در مضيقه قرار دادن او ، جايز است ، لكن لازم است مراعات شود كه زياده‌روى نشود و لازم است در اين امر و نظير آن اجازه از مجتهد جامع‌الشرايط گرفته شود .